វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

Protection d’une forêt par une famille de nomades dans la région de Midelt [ប្រទេសម៉ារ៉ុក]

ⴰⵖⵔⵢ ⵏⴰⴳⵃⴹⴰ ⵓⵖⵃⴰⵍ

approaches_3178 - ប្រទេសម៉ារ៉ុក

ពិនិត្យមើលគ្រប់ផ្នែក

ពង្រីកមើលទាំងអស់ បង្រួមទាំងអស់
ភាពពេញលេញ៖ 97%

1. ព័ត៌មានទូទៅ

1.2 ព័ត៌មានលម្អិតពីបុគ្គលសំខាន់ៗ និងស្ថាប័នដែលចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃ និងចងក្រងឯកសារនៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

បុគ្គលសំខាន់ម្នាក់ (ច្រើននាក់)

អ្នកប្រើប្រាស់ដី:

Idiaan Aït Oulkar Said

Nomade

ប្រទេសម៉ារ៉ុក

ឈ្មោះគម្រោងដែលបានចងក្រងឯកសារ/ វាយតម្លៃលើវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ (បើទាក់ទង)
Projet de Gestion Participative et Intégrée des Bassins Versants pour la Lutte contre l’Erosion (FAO/GPC/MOR/050/SWI)
ឈ្មោះអង្គភាពមួយ (ច្រើន) ដែលបានចងក្រងឯកសារ/ វាយតម្លៃលើវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ (បើទាក់ទង)
Bern University of Applied Sciences, School of Agricultural, Forest and Food Sciences (HAFL) - ប្រទេសស្វ៊ីស

1.3 លក្ខខណ្ឌទាក់ទងទៅនឹងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដែលបានចងក្រងតាមរយៈវ៉ូខេត

តើពេលណាដែលទិន្នន័យបានចងក្រង (នៅទីវាល)?

03/10/2017

អ្នកចងក្រង និង(បុគ្គលសំខាន់ៗ)យល់ព្រមទទួលយកនូវលក្ខខណ្ឌនានាទាក់ទងទៅនឹងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដែលបានចងក្រងតាមរយៈ​ វ៉ូខេត:

បាទ/ចា៎

1.4 ការយោងមួយ (ច្រើន) ទៅលើ (កម្រង) បញ្ជីសំណួរនៃបច្ចេកទេស SLM

2. ការពណ៌នាអំពីវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ SLM

2.1 ពណ៌នាសង្ខេបខ្លីពីវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

Une famille de nomades protège une forêt de chêne vert contre les éleveurs pratiquant de manière abusive les coupes et l'ébranchage. Cette pratique permet d’augmenter considérablement la production de glands pour le bétail.

2.2 ពណ៌នាលម្អិតពិវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

ពណ៌នាលម្អិតពិវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ:

Il y a plus de 35 ans, une famille de nomades a remarqué que l’ébranchage des arbres, principalement des chênes verts, provoque la dégradation de la forêt. L’ébranchage est une pratique très courante dans la région de Midelt, mais qui est néfaste pour les arbres si elle se fait de manière trop fréquente. Il réduit aussi la production de glands, un fourrage important pour le bétail. Dee plus l’ébranchage est pratiqué sur des terres domaniales sans l’accord des forestiers. Cette famille de nomade a décidé de ne plus tolérer ni ébranchage ni coupe de bois dans la partie de forêt où elle vit, et de repousser toute personne utilisant ces pratiques. Après le décès d’un des principaux nomades protégeant la forêt, un de ses fils a repris le flambeau, et continue le travail initié par son père.
Quand un éleveur, nomade ou sédentaire, ébranche des arbres, la famille qui protège la forêt lui demande de partir. Si l’éleveur n’obtempère pas la famille qui protège la forêt contacte les forestiers afin que ceux-ci expulsent le contrevenant. Les chefs de secteurs forestiers sont contactés en premiers, mais si ceux-ci n’expulsent pas le contrevenant, le nomade qui protège la forêt contactera le directeur du Centre de Conservation de la Forêt, et le cas échéant le directeur des Eaux et Forêts pour obtenir gain de cause.
La famille qui protège la forêt surveille et observe la forêt durant ses activités habituelle la journée. Quelques rares fois, des éleveurs viennent ébrancher les arbres pour leur bétail pendant la nuit pour contourner cette surveillance. Cette pratique reste cependant marginale et la majorité des arbres ne sont pas touchés par cet ébranchage nocturne.
La famille qui protège la forêt entre en conflit avec une grande partie des éleveurs qui cherchent à nourrir leur bétail, sans penser au futur. Elle trouve difficile de vivre dans ce climat sans soutien, alors qu’elle travaille pour conserver les ressources pour les années à venir.

2.3 រូបភាពនៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

2.5 ប្រទេស/តំបន់/ទីតាំងកន្លែង ដែលវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានអនុវត្តន៍

ប្រទេស:

ប្រទេសម៉ារ៉ុក

តំបន់/រដ្ឋ/ខេត្ត:

Midelt

2.6 កាលបរិច្ឆេទនៃការចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់នៃវិធីសាស្រ្តផ្សព្វផ្សាយនេះ

ប្រសិនអត់ចាំឆ្នាំ សូមចង្អុលបង្ហាញកាលបរិច្ឆេទប្រហែលៗពេលដែលវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានចាប់ផ្តើមប្រើ:

10-50 ឆ្នាំ

មតិយោបល់:

Cela fait plus de 35 ans que cette famille de nomades protège cette forêt.

2.7 ប្រភេទនៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

  • អ្នកផ្តួចផ្តើមក្នុងតំបន់/អ្នករុករកឃើញថ្មីៗ

2.8 គោលបំណង/ទិសដៅសំខាន់នៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

Les objectifs principaux de cette approche sont de protéger la forêt et de produire du fourrage (glands) pour le bétail.

2.9 លក្ខខណ្ឌអនុញ្ញាត ឬរារាំងការអនុវត្តន៍បច្ចេកទេសដែលស្ថិតនៅក្រោមវិធីសាស្រ្តផ្សព្វផ្សាយ

សង្គម/វប្បធម៌/ និងតម្លៃនៃសាសនា
  • រារាំង

L'ébranchage est une pratique traditionnelle locale courante et acceptée par les éleveurs.

បរិបទនៃស្ថាប័ន
  • រារាំង

La protection d'une forêt par une famille de nomades n'est pas une fonction officielle, de ce fait la famille ne reçoit pas de soutien de l’Etat.

ការសហការ/ការសម្របសម្រួលតួអង្គពាក់ព័ន្ធ
  • អំណោយផល

Le fait qu'une famille sur place repousse les éleveurs ébranchant les chênes en alertantles forestiers, contribue à la protection de la forêt, qui est du ressort des forestiers

ក្របខណ្ឌច្បាប់ (សិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លី កម្មសិទ្ធីប្រើប្រាស់ដីនិងទឹក)
  • អំណោយផល

L'ébranchage est une pratique non autorisée dans les forêts domaniales sans l'accord des forestiers. De ce fait, le cadre juridique soutient une gestion durable des terres.

ផ្សេងៗ
  • អំណោយផល

La présence quotidienne de cette famille de nomade sur place favorise la protection de la forêt.

3. ការចូលរួម និងតួនាទីរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ

3.1 អ្នកពាក់ព័ន្ធដែលបានចូលរួមក្នុងវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ និងតួនាទីរបស់ពួកគេ

  • អ្នកប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់/សហគមន៍

Une famille de nomades qui surveille la forêt, ainsi que tous les autres utilisateurs de la forêt.

Une famille surveille la forêt pendant son parcours quotidien, et expulse les éleveurs qui pratiquent l’ébranchage, en informant les forestiers si nécessaire.

  • Forestiers

Les chefs de secteurs, directeurs des centres de Conservation De la Forêt (CDF), et le cas échéant le
directeur de Eaux et Forêts.

Les forestiers sont informés par la famille de nomades de la présence d’éleveurs ébranchant les arbres.

ប្រសិនមានភាគីពាក់ព័ន្ធច្រើនចូលរួមសូមចង្អុលបង្ហាញភ្នាក់ងារដែលនាំមុខគេ:

Les forestiers sont l'institution responsable, mais c'est la famille de nomades qui agit de sa propre initiative, demandant aux forestiers de l'appuyer.

3.2 ការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់/ សហគមន៍ក្នុងតំបន់ក្នុងដំណាក់កាលផ្សេងគ្នានៃវិធីសាស្រ្តផ្សព្វផ្សាយ
ការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់/សហគមន៍ក្នុងតំបន់ សូមបញ្ជាក់នរណាត្រូវបានចូលរួម ព្រមទាំងពណ៌នាសកម្មភាពទាំងនោះ
ការចាប់ផ្តើម/ការលើកទឹកចិត្ត គំនិតផ្តួចផ្តើមដោយខ្ឡួនឯង L’ensemble des activités est réalisé par un nomade, avec le soutien de sa famille.
ការរៀបចំផែនការ គំនិតផ្តួចផ្តើមដោយខ្ឡួនឯង
ការអនុវត្តន៍ គំនិតផ្តួចផ្តើមដោយខ្ឡួនឯង
ការត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃ គំនិតផ្តួចផ្តើមដោយខ្ឡួនឯង

3.3 គំនូសបំព្រួញ (ប្រសិនបើមាន)

ការពណ៌នា:

La famille du nomade protégeant la forêt surveille la forêt lors de ses activités quotidiennes. Si elle repère un éleveur (nomade ou sédentaire) qui coupe ou ébranche des arbres pour nourrir son bétail, elle lui demande de partir. Si le contrevenant n’obtempère pas, la famille prévient le forestier (chef de secteur), pour qu’il expulse le fautif. Si le chef de secteur n’y parvient pas, la famille qui protège la forêt s'approche du directeur du centre de conservation de la forêt (CDF), et si cela ne fonctionne toujours pas, elle s’approche du directeur des Eaux et Forêts pour obtenir l’expulsion du contrevenant.

អ្នកនិពន្ធ:

Stefan Graf

3.4 ការសម្រេចចិត្តលើការជ្រើសរើសបច្ចេកទេស SLM

សូមបញ្ជាក់តើអ្នកណាជាអ្នកបានសម្រេចចិត្តក្នុងការជ្រើសរើសបច្ចេកទេសដើម្បីយកមកអនុវត្តន៍:
  • អ្នកប្រើប្រាស់ដីដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ (គំនិតផ្តួចផ្តើមដោយខ្លួនឯង)
ចូរពន្យល់:

Ils ne voulaient pas éliminer les arbres par un ébranchage, et par contre favoriser la production de glands.

សូមបញ្ជាក់ តើការសម្រេចធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើអ្វីជាមូលដ្ឋាន:
  • បទពិសោធន៍ និងគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន(ពុំមានចងក្រងជាឯកសារ)

4. ជំនួយបច្ចេកទេស ការកសាងសមត្ថភាព និងការគ្រប់គ្រងចំណេះដឹង

4.1 ការកសាងសមត្ថភាព/ បណ្តុះបណ្តាល

តើវគ្គបណ្តុះបណ្តាលបានផ្តល់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដី/អ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀតដែរឬទេ?

ទេ

4.2 សេវាផ្តល់ប្រឹក្សាយោបល់

តើអ្នកប្រើប្រាស់ដីបានទទួលនូវសេវាផ្តល់ប្រឹក្សាដែរ ឬទេ?

ទេ

4.3 ការពង្រឹងសមត្ថភាពស្ថាប័ន (ការអភិរឌ្ឍន៍អង្គភាព)

តើស្ថាប័នទាំងអស់ត្រូវបានបង្កើតឡើង ឬពង្រឹងសមត្ថភាពតាមរយៈវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយដែរ ឬទេ?
  • ទេ

4.4 ការត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃ

តើការត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃគឺជាផ្នែកមួយនៃវិធីសាស្ត្រដែរឬទេ?

ទេ

មតិយោបល់:

Il y a un suivi, mais pas d'évaluation. La famille fait un suivi afin de vérifier que personne ne coupe, mais aucune évaluation de la forêt n'a lieu.

4.5 ការស្រាវជ្រាវ

តើការស្រាវជ្រាវ គឺជាផ្នែកមួយនៃវិធីសាស្រ្តដែរឬទេ?

ទេ

5. ថវិកា និងសម្ភារៈឧបត្ថម្ភពីខាងក្រៅ

5.1 ថវិកាប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយ SLM

ប្រសិនបើចំនួនពិតប្រាកដនៃថវិកាប្រចាំឆ្នាំមិនត្រូវបានដឹងច្បាស់ សូមប្រាប់ពីចន្លោះនៃថវិកានោះ:
  • < 2,000
មតិយោបល់ (ឧ. ប្រភពសំខាន់នៃមូលនិធិ/ម្ចាស់ជំនួយចំបង):

Aucun budget n'est alloué, la famille investit de son temps et de son énergie afin de protéger cette forêt.

5.2 ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ / សម្ភារៈដែលបានផ្តល់ទៅឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដី

តើអ្នកប្រើប្រាស់ដីបានទទួលការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថ/សម្ភារៈសម្រាប់ការអនុវត្តន៍បច្ចេកទេសដែរឬទេ:

ទេ

5.3 សូមបញ្ជាក់ពីធាតុចូលត្រូវបានផ្តល់បដិភាគ (រួមទាំងកម្លាំងពលកម្ម)

  • គ្មាន
 

5.4 ឥណទាន

តើឥណទានដែលបានផ្តល់នៅក្រោមវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់សកម្មភាព SLM នេះយ៉ាងដូចម្តេច?

ទេ

5.5 ការលើកទឹកចិត្ត ឬវិធីសាស្ត្រដ៏ទៃទៀត

តើមានការលើកទឹកចិត្តផ្សេងទៀត ឬឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដើម្បីលើកកម្ពស់ការអនុវត្តន៍បច្ចេកទេស SLM?

បាទ/ចា៎

បើបាទ/ចា៎ សូមបញ្ជាក់:

La seule incitation a été l'application des lois, en expulsant les personnes ébranchant ou coupant les arbres.

6. ការវិភាគរកផលប៉ះពាល់ និងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន

6.1 ផលប៉ះពាល់នៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

តើវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយបានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់អ្នកប្រើប្រាស់ដី ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការចួលរួមអ្នកពាក់ព័ន្ធ?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Des utilisateurs des terres locaux (éleveurs nomades) nomades, ont été autonomisés, car ils travaillent de manière indépendante.

តើវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយជួយអ្នកប្រើប្រាស់ដីដើម្បីអនុវត្តន៍ និងថែទាំបច្ចេកទេស SLM?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Elle a permis de protéger une forêt.

តើវិធីសាស្រ្តផ្សព្វផ្សាយនេះប្រមូលផ្តុំ / ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការទទួលបានធនធានហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការអនុវត្ត SLM?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Non, ceux surveillant la forêt ne sont pas rémunérés.

តើវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយនេះធ្វើឱ្យចំណេះដឹងប្រសើឡើង និងសមត្ថភាពរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដីក្នុងការអនុវត្តន៏ SLM?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Elle permet aux habitants de constater une augmentation de la production de glands de cette forêt non ébranchée.

តើវីធីសាស្ត្រនេះបានជួយកសាង/ពង្រឹងស្ថាប័ន កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងអ្នកពាក់ព័ន្ធដែរ ឬទេ?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Elle a induit une collaboration entre les forestiers et cette famille.

តើវីធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយនេះបានកាត់បន្ថយជំលោះឬទេ?
  • ទេ
  • បាទ/ច៎ា បន្តិចបន្តួច
  • បាទ/ច៎ា ជាមធ្យម
  • បាទ/ច៎ា បានខ្លាំង

Elle a généré des conflits entre la famille qui protège les arbres et les éleveurs voulant les ébrancher afin de nourrir leur bétail.

6.2 ការលើកទឹកចិត្តចម្បងៗរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដីសម្រាប់ការអនុវត្តបច្ចេកទេស SLM

  • បង្កើនផលិតកម្ម

Augmenter la production de glands de chêne vert en protégeant la forêt.

  • ការកាត់បន្ថយការធ្លាក់ចុះគុណភាពដី

Le commentaire était que "la forêt c'est la vie, et c'est l'honneur"

  • ពង្រឹងស្មារតីផ្នែកបរិស្ថាន

Le commentaire était que "la forêt c'est la vie, et c'est l'honneur"

  • ទម្លាប់ និងជំនឿ សីលធម៌

Le commentaire était que "la forêt c'est la vie, et c'est l'honneur"

6.3 សកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយដែលប្រកបដោយចីរភាព

តើអ្នកប្រើប្រាស់ដីអាចធ្វើឱ្យមានចីរភាពនូវអ្វីដែលត្រូវបានអនុវត្តន៍តាមរយៈវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយដែរឬទេ(ដោយពុំមានការគាំទ្រពីអ្នកខាងក្រៅ)?
  • មិនប្រាកដ
ប្រសិន ទេ ឬមិនប្រាកដសូមបញ្ជាក់ និងពន្យល់:

Celui qui protège la forêt est relativement âgé, il a repris ce que son père a fait avant son décès il y a 4 ans. Comme il dit que tout le monde le déteste, et qu'il ne reçoit aucun soutien pour son travail, ce n'est pas sûr que cela continue longtemps.

6.4 ភាពខ្លាំង/ គុណសម្បត្តិនៃវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយ

ភាពខ្លាំង/ គុណសម្បត្តិ/ ឱកាស ទស្សនៈរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដី
Permet de protéger effectivement la forêt.
ភាពខ្លាំង/ គុណសម្បត្តិ/ ឱកាស​ ទស្សនៈរបស់បុគ្គលសំខាន់ៗ
C'est une initiative autochtone, de la base vers le haut.

6.5 ភាពខ្សោយ/ គុណវិបត្តិនៃវិធីសាស្ត្រ និងរកដំណោះស្រាយ

ភាពខ្សោយ/ គុណវិបត្តិ/ ហានិភ័យ ទស្សនៈរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដី តើបច្ចេកទេសទាំងនោះបានដោះស្រាយបញ្ហាដូចម្តេច?
La famille assurant la surveillance et organisant l'expulsion des éleveurs qui coupent ou ébranchent les arbres ne sont pas rémunérés. Formaliser le travail et fournir du soutien.
Conflits entre les éleveurs protégeant la forêt et ceux qui veulent la couper. Informer sur les services écosystémiques, ou faire des essais de production de fourrage en comptabilisant les glands.
ភាពខ្សោយ/ គុណវិបត្តិ/ ហានិភ័យក្នុងទស្សនៈរបស់បុគ្គលសំខាន់ៗ តើបច្ចេកទេសទាំងនោះបានដោះស្រាយបញ្ហាដូចម្តេច?
La pratique ne permet pas en elle-même la régénération de la forêt car tous les arbres sont vieux. Permettre la régénération sur de petites surfaces en excluant le bétail temporairement.
La couche herbacée est dans un état de dégradation avancée. Introduire des rotations de parcours, ou des agdals (mise en défens temporaire).

7. ឯកសារយោង និងវេបសាយ

7.1 វិធីសាស្ត្រ/ ប្រភពនៃព័ត៌មាន

  • តាមការចុះទីវាល​ ការស្រាវជ្រាវនៅទីវាល

Visite et interview de ceux protégeant la forêt.

  • ការសម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកប្រើប្រាស់ដី

Visite et interview de ceuxi protégeant la forêt.

7.2 ឯកសារយោងដែលបានចេញផ្សាយ

ចំណងជើង អ្នកនិពន្ធ ឆ្នាំ ISBN:

Gestion durable des espaces boisés, Mohamed Qarro, 978-2-912081-48 [Add to Citavi project by ISBN] -32016,

មានប្រភពមកពីណា? ថ្លៃដើមប៉ុន្មាន?

www.econostrum.info/attachment/808076/

ចំណងជើង អ្នកនិពន្ធ ឆ្នាំ ISBN:

Holistic Management: A New Framework for Decision Making, Allan Savory & Judy Butterfield, 9781559634878

មានប្រភពមកពីណា? ថ្លៃដើមប៉ុន្មាន?

www.bookre.org

7.3 ចូលទៅទាញយកឯកសារពាក់ព័ន្ធដែលមានលើបណ្តាញអ៊ិនធឺណែត

ចំណងជើង/ ពណ៌នា:

De la parole aux gestes...: éléments de réflexion sur les dispositifs de gestion concertée des ressources forestières et pastorales...:

វេបសាយ:

https://www.researchgate.net/publication/282172348_De_la_parole_aux_gestes_elements_de_reflexion_sur_les_dispositifs_de_gestion_concertee_des_ressources_forestieres_et_pastorales_au_Maroc

ចំណងជើង/ ពណ៌នា:

Patrimony for Resilience: evidence from the Forest Agdal in the Moroccan High Atlas Mountain:

វេបសាយ:

https://www.ecologyandsociety.org/vol16/iss4/art24/

ចំណងជើង/ ពណ៌នា:

Participatory Rangeland Management Guidelines by Flintan & Cullis:

វេបសាយ:

http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/drought/docs/Participatory%20range%20land%20management%20RM%20Guideline%20(4).pdf

ម៉ូឌុល